Finanse samorządowe

Finanse samorządowe. Koncepcje, realizacja, polityki lokalne to kontynuacja wydanego w roku 2004 opracowania „Finanse lokalne: teoria i praktyka” autorstwa profesora Pawła Swianiewicza zwyczajnego na Wydziale Geografii i Studiów Regionalnych, Uniwersytet Warszawski, kierownika Zakładu Rozwoju i Polityki Lokalnej, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Uniwersytet Warszawski
„Finanse lokalne” z 2004 roku powstały jako efekt uboczny prowadzonych przeze autora – najpierw w Instytucie Ekonomii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (od 1998 roku), a potem także w Uniwersytecie Warszawskim – wykładów kursowych z „Finansów lokalnych”.

Kup najtaniej w księgarni RegioBooks.pl

W księgarniach można znaleźć wiele różnego rodzaju opracowań na temat finansów samorządu terytorialnego. Ich zdecydowana większość ma charakter prawniczych poradników mniej lub bardziej szczegółowo opisujących obowiązujące przepisy w dziedzinie finansów publicznych w tym finansów samorządowych, okraszonych podstawowymi zestawieniami liczbowymi (ilustrującymi strukturę dochodów i wydatków samorządowych). W niektórych można znaleźć omówienie terminów z dziedziny finansów lokalnych oraz krytykę obowiązujących przepisów (wraz z wynikającymi z nich rekomendowanymi kierunkami zmian).

Omawiana pozycja stanowi kompendium wiedzy w dziedzinie finansów samorządowych opisująca:

• finanse samorządowe z punktu widzenia ekonomii politycznej – przedstawiając ich rolę w funkcjonowaniu nowoczesnego państwa, uwzględniając polityczne uwarunkowania tak w skali lokalnej, jak i w skali całego kraju;
• najważniejsze koncepcje teoretyczne dotyczące finansów lokalnych;
• praktyczne rozwiązania stosowane za granicą, co pozwoliłoby zobaczyć polskie rozwiązania na szerszym tle porównawczym w tym odniesienie do doświadczeń Europy Środkowej i Wschodniej – praktykę polityki finansowej samorządów w Polsce.

W książce czytelnik poza krótkimi informacjami o obowiązkowych terminach w zakresie planowania finansowego, katalogu dochodów własnych czy też o zasadach rozdziału subwencji dla samorządów, nie znajdzie szczegółowego opisu rzeczywistości prawnej samorządów polskich. Po bardziej szczegółowe informacje w tym informacje o klasyfikacji budżetowej, prawnego nadzoru nad finansami samorządów trzeba sięgnąć do innych pozycji. Najważniejszym celem książki było opisanie ogolnych zasad rządzących konstrukcją lokalnego systemu finansowego.
Większość z rozdziałów książki składa się z czterech zasadniczych części:

• dyskusji zagadnień teoretycznych;
• przeglądu rozwiązań stosowanych w różnych krajach;
• krótkiej prezentacji aktualnej sytuacji w Polsce;
• dyskusji sytuacji w Polsce w odniesieniu do postulatów formułowanych przez teorie i praktyki innych państw.

Książka zawiera obszerną część pt. analiza wpływu globalnego kryzysu finansowego na sytuację finansową samorządów oraz przedstawienie doświadczenia krajów europejskich w finansowaniu samorządów (opis systemów w Europie Zachodniej i w Europie Środkowo-Wschodniej). Podział ten stopniowo traci na znaczeniu, jednak autor uznał, że różnice historycznych doświadczeń i ewolucji systemów samorządowych mają wciąż spore znaczenie dla zrozumienia obecnej sytuacji.
Książka kierowana jest do polityków szczebla lokalnego, pracowników administracji samorządowej, badaczy rozwoju lokalnego i studentów zgłębiający zagadnienia dotyczące samorządów.

Publikacja w poszczegolnych rozdziałach zawiera obszerne informacje statystyczne o strukturze dochodów i wydatków j.s.t. (jednostki samorządu terytorialnego) pomocne działaczom i pracownikom samorządowym w orientacji co do sytuacji w ich jednostce na tle innych jednostek o podobnej wielkości i funkcji.
Do powstania książki przyczynili się między innymi:

• Ken Davey – emerytowany profesor The University of Birmingham specjalizujący się w zakresie analiz finansowych,
• Terry N. Clark – profesor na University of Chicago
• Toni Levitas – wybitny (choć pozbawionego tytułów naukowych) znawca ekonomii politycznej samorządu lokalnego.
• Andrzej Lubiatowski – dyrektor biura Unii Metropolii Polskich,
  Julita Łukomska – doktorantka na Uniwersytecie Warszawskim, znakomita specjalistka w zakresie analiz statystycznych i modeli ekonometrycznych,
• Joanna Krukowska – doktorantka,
• Jarosław Neneman – doradca Prezydenta RP do spraw samorządu terytorialnego,
• Magdalena Wilamowska – pracownik biura Unii Metropolii Polskich.

Wydanie książki wsparła finansowo Unia Metropolii Polskich.

Powyższy opis został przygotowany na podstawie przedmowy autora do książki.

Spis treści
Przedmowa
Rozdział 1. Dlaczego samorząd jest potrzebny we współczesnym państwie?
1.1. Pojęcie samorządu terytorialnego
1.2. Koncepcje i wartości samorządu
1.3. Rola samorządu w filozofii i komunitariańskiej i liberalnej
1.4. Zasada subsydiarności
Rozdział 2. Do czego są potrzebne lokalne finanse publiczne?
2.1. Alokacja klasycznych dóbr publicznych
2.2. Monopole naturalne
2.3. Efekty zewnętrzne
2.4. Dobra społeczne (merit goods)
Rozdział 3. System finansowania samorządów
3.1. Najważniejsze kategorie źródeł finansowania samorządów
3.2. Cechy pożądanego systemu finansowania samorządów
3.3. Lokalna autonomia finansowa – operacjonalizacja pojęcia
3.4. Podstawy systemu finansowania samorządów w Polsce
Rozdział 4. Dochody podatkowe
4.1. Podatki lokalne – zagadnienia teoretyczne
4.2. Podatki lokalne w krajach europejskich
4.2.1. Systemy oparte na lokalnym podatku dochodowym
4.2.2. Systemy oparte na podatku od nieruchomości
4.3. Udziały we wpływach z podatków państwowych
4.4. Dochody podatkowe samorządów w Polsce
4.4.1. Podatek od nieruchomości
4.4.2. Podatek rolny
4.4.3. Podatek od środków transportowych
4.4.4. Inne podatki i opłaty lokalne
4.5. Dochody podatkowe samorządów w Polsce – proba oceny
4.6. Potencjalne możliwości poprawy struktury dochodow samorządowych
Rozdział 5. Dotacje i subwencje
5.1. Zagadnienia teoretyczne
5.1.1. Potrzeba transferów zasilających budżety samorządowe
5.1.2. Typy transferów zasilających budżety samorządowe
5.1.3. Transfery wyrównawcze – typy wyrównywania
5.2. Przykłady systemów subwencji i dotacji w krajach europejskich
5.2.1. Subwencje czy dotacje – rozstrzygnięcia dylematu w systemach europejskich
5.2.2. Subwencje w krajach europejskich
5.2.2.1. Dania
5.2.2.2. Wielka Brytania
5.2.2.3. Holandia
5.2.2.4. Francja
5.2.2.5. Hiszpania
5.3. Zróżnicowanie potrzeb wydatkowych a transfery dla samorządów – przypadek wielkich miast
5.4 Subwencje i dotacje dla samorządów w Polsce
5.4.1. Subwencje
5.4.1.1. Subwencja dla gmin
5.4.1.2. Subwencja dla powiatów
5.4.1.3. Subwencja dla województw
5.4.2. Dotacje celowe
5.4.2.1. Dotacje na bieżące zadania zlecone
5.4.2.2. Dotacje na bieżące zadania własne
5.4.2.3. Dotacje celowe na zadania inwestycyjne
5.4.3. Tryb przekazywania subwencji i dotacji
5.5. Subwencje i dotacje w Polsce – ocena
5.5.1. Silne strony
5.5.2. Słabości
5.5.3. Postulowane zmiany
Rozdział 6. Opłaty za usługi
6.1. Zagadnienia teoretyczne
6.1.1. Ustalanie odpłatności za usługi – zasada kosztu krańcowego
6.1.2. Odpłatność za usługi – uwarunkowania społeczne i polityczne

prof. Pawła Swianiewicz – profesor zwyczajny na Wydziale Geografii i Studiów Regionalnych, Uniwersytet Warszawski, od 2006 kierownik Zakładu Rozwoju i Polityki Lokalnej, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Uniwersytet Warszawski.

Kup najtaniej w księgarni RegioBooks.pl